«Ζώον πολιτικόν»

«Ο άνθρωπος είναι ζώον πολιτικόν», ον δηλαδή φτιαγμένο να ζει σε οργανωμένες κοινωνίες, αναφέρει ο Αριστοτέλης στα «Πολιτικά» του. Σκοπός της πόλης – κράτους δεν είναι μόνο το ζην αλλά το ευ ζην. 

Από την αρχή της ιστορίας του το ανθρώπινο είδος σχηματίζει μικρές ομάδες, που θα καταλήξουν με την πάροδο των ετών και μέσα από πολλές ζυμώσεις στη μορφή του κράτους που γνωρίζουμε σήμερα.

Η δημιουργία του κράτους είναι αποτέλεσμα της ανάγκης του ανθρώπου για κοινωνική συμβίωση, μέσα από την οποία εξασφαλίζεται η διατήρηση της προσωπικής ακεραιότητας, επιτυγχάνεται η ευδαιμονία του ατόμου και κατ’ επέκταση του συνόλου.

Πρωταρχικός ρόλος του είναι να φροντίζει για την «ασφάλεια» (αξιοποιώντας όλες τις ερμηνείες του όρου) των πολιτών του. Η έννοια λοιπόν του κοινωνικού είναι θεωρητικά συνυφασμένη με την ίδια την ιδιότητα του κράτους.

Ελλάδα 2014.Η οικονομική κρίση που βιώνουμε έχει εξελιχθεί αναπόφευκτα σε κρίση κοινωνική, ανθρωπιστική. Οι συνεχείς περικοπές στους μισθούς, η ανεργία που ολοένα διογκώνεται και η αδυναμία τελικά των πολιτών να ανταπεξέλθουν στην κάλυψη των βασικών τους αναγκών, οδηγεί τα άτομα στην εξαθλίωση.

Τι θα μπορούσε και τι προσφέρει αυτή η χώρα στους κατοίκους της; 

Πόσο ασφαλής νιώθει ένας ηλικιωμένος μέσα σε ένα κράτος, στο οποίο δεν έχει τη δυνατότητα να αγοράσει τα φάρμακά του;

Πόσο ασφαλής νιώθει ένας οικογενειάρχης όταν δεν μπορεί πλέον να συντηρήσει την οικογένειά του;

Πόσο ασφαλής νιώθει ένας νέος όταν τα όνειρά του σβήνουν πριν καν προλάβουν να δημιουργηθούν;

Δίκαιο και κοινωνικό κράτος είναι εκείνο που φροντίζει για όλους τους πολίτες του και ταυτόχρονα στοχεύει στην ανακούφιση και προστασία των ευπαθέστερων ομάδων του συνόλου.Η επίτευξη της ευδαιμονίας είναι υπόθεση συλλογική, όχι υπόθεση των λίγων.

Δίκαιο και κοινωνικό κράτος είναι εκείνο που εξασφαλίζει δωρεάν και αξιοπρεπή πρόσβαση σε βασικούς τομείς - όπως εκπαίδευση, υγεία – και δεν στερεί βασικά αγαθά – όπως ηλεκτρισμό και ύδρευση – σε κανέναν.

Οι εικόνες της σημερινής ελληνικής κοινωνίας απέχουν πολύ από τέτοιες προσεγγίσεις. Ένα παιδάκι που διαβάζει υπό το φως των κεριών, μια άρρωστη γιαγιά που υποφέρει χωρίς παυσίπονα, ένα μωράκι που κλαίει και κρυώνει. Μία κοπέλα, πανεπιστημιακής μόρφωσης και γλωσσομαθής, που ψάχνει στα σκουπίδια για τροφή.

Αυτό είναι το αποτέλεσμα της πολιτικής που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια. Οι άνθρωποι φτάνουν στο τελευταίο στάδιο της εξαθλίωσης, αδυνατώντας να εξασφαλίσουν ακόμα και την τροφή τους.

Τα στοιχεία αυτά έρχεται να επιβεβαιώσει η έκθεση του ΟΟΣΑ, με τα απογοητευτικά αλλά αναμενόμενα αποτελέσματά της που αποτυπώνουν την ελληνική κοινωνική πραγματικότητα.

Το συνολικό εισόδημα των νοικοκυριών στη χώρα μας υποχώρησε κατά σχεδόν 35% ανάμεσα στο 2007 και το 2012 και η μέση απώλεια εισοδήματος ανήλθε το διάστημα αυτό σε 4.400 ευρώ ανά άτομο.

Η ανεργία διογκώθηκε, με ρυθμό 3.800 ατόμων την εβδομάδα. Το 60% του 1,4 εκατ. ατόμων που αναζητούν εργασία είναι μακροχρόνια άνεργοι.

Παρά την τεράστια αύξηση της ανάγκης για δημόσια βοήθεια, η υποστήριξη των φτωχότερων οικογενειών παρέμεινε χαμηλή.

Ο αριθμός των ατόμων που δηλώνουν ότι δεν μπορούν να πληρώσουν για να καλύψουν τα έξοδα διατροφής έχει διπλασιαστεί.

Οι κοινωνικές ανισότητες εντάθηκαν.

Οι συνολικές δαπάνες για την κοινωνική προστασία και την υγεία μειώθηκαν κατά περίπου 18% σε πραγματικές τιμές.

Τέλος η έκθεση υπογραμμίζει την έλλειψη πανεθνικού επιδόματος ελαχίστου εισοδήματος, με την Ελλάδα και την Ιταλία ως τις μόνες χώρες που δεν το έχουν υιοθετήσει.

Χρειαζόμαστε ένα κράτος που θα μπορεί να εξυπηρετεί εκείνους τους πρωταρχικούς σκοπούς δημιουργίας του. Θέλουμε ένα κράτος που θα σέβεται τον κάθε πολίτη και θα ενεργεί προς όφελός του. Απαιτούμε ένα κράτος που θα διέπεται και θα ενεργεί σύμφωνα με το αίσθημα του δικαίου. Άμεσα. Πριν καταστεί ακόμα και το ζην αδύνατον σε αυτή τη χώρα.

Δανάη Δουλφή